do pobrania

Konkurs na stanowisko Dyrektora
Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem
13 marca 2026 Zarząd Powiatu Tatrzańskiego ogłasza konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora placówki: Tatrzańskie Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem, ul. Grunwaldzka 3, prowadzonej przez Powiat Tatrzański. Uchwała Nr 256/26

Zarządu Powiatu Tatrzańskiego

z dnia 11 marca 2026 roku w sprawie: ogłoszenia konkursu na stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem. Na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1684), art. 63 ust. 1 i 10 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 poz. 1043) oraz § 1 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1428 ) Zarząd Powiatu Tatrzańskiego ustala co następuje: § 1. Ogłasza się  konkurs na stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem, ul. Grunwaldzka 3. § 2. 1.     Ogłoszenie o konkursie zamieszczone zostanie na stronie internetowej (www.powiat.tatry.pl) i tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Zakopanem, ul. Chramcówki 15. 2.     Treść ogłoszenia stanowi załącznik do niniejszej uchwały. § 3. Wykonanie uchwały zleca się Staroście Tatrzańskiemu. § 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Załącznik do Uchwały Nr 256/26

Zarządu Powiatu Tatrzańskiego
z dnia 11 marca 2026 roku ZARZĄD POWIATU TATRZAŃSKIEGO OGŁASZA KONKURS NA KANDYDATA NA STANOWISKO DYREKTORA PLACÓWKI: TATRZAŃSKIE CENTRUM KULTURY „JUTRZENKA” W ZAKOPANEM, UL. GRUNWALDZKA 3 PROWADZONEJ PRZEZ POWIAT TATRZAŃSKII. Do konkursu może przystąpić osoba, która spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (Dz. U. z 2023 r., poz. 2578)
1.      Stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania: 1)     posiada wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magister, magister inżynier lub równorzędny, oraz przygotowanie pedagogiczne i kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w Tatrzańskim Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem;
2)     ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie lub studia podyplomowe, z zakresu zarządzania albo kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą prowadzony zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli;
3)     posiada co najmniej pięcioletni staż pracy pedagogicznej na stanowisku nauczyciela lub pięcioletni staż pracy dydaktycznej na stanowisku nauczyciela akademickiego;
4)     uzyskał: a)      co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy w okresie ostatnich pięciu lat pracy albo b)     w przypadku nauczyciela akademickiego – pozytywną ocenę pracy w okresie ostatnich czterech lat pracy w uczelni – przed przystąpieniem do konkursu na stanowisku dyrektora,
5)     spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym;
6)     ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;
7)     nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, a w przypadku nauczyciela akademickiego – karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, lub  karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym  i  nauce oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne;
8)     nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
9)     nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego;
10)  nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;
11)  w przypadku cudzoziemca – posiada znajomość języka polskiego poświadczoną na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, na kierunku filologia polska, lub jest tłumaczem przysięgłym języka polskiego.

2.      Stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem, może zajmować osoba niebędąca nauczycielem, która spełnia łącznie następujące wymagania: 1)     posiada obywatelstwo polskie, z tym, że wymóg ten nie dotyczy obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Konfederacji Szwajcarskiej; 2)     posiada wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magister, magister inżynier lub równorzędny;
3)     posiada co najmniej pięcioletni staż pracy, w tym co najmniej dwuletni staż pracy na stanowisku kierowniczym;
4)     nie toczy się przeciwko niej postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne;
5)     spełnia wymagania określone w ust. 1 pkt. 2,5,6,8,10 i 11 niniejszego ogłoszenia.

3.      Stanowisko dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem może zajmować również: 1)     nauczyciel mianowany lub dyplomowany, zatrudniony na stanowisku wymagającym kwalifikacji pedagogicznych w urzędzie organu administracji rządowej, kuratorium oświaty, centrum edukacji Artystycznej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, lub
2)     nauczyciel mianowany lub dyplomowany, zatrudniony na stanowisku innym niż określone w pkt 1, na którym są realizowane zadania z zakresu oświaty, w urzędzie organu administracji rządowej, kuratorium oświaty, Centrum Edukacji Artystycznej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych, lub na stanowisku, na którym realizowane zadania z zakresu oświaty w urzędzie organu administracji samorządowej, lub
3)     nauczyciel mianowany lub dyplomowany urlopowany lub zwolniony z obowiązku świadczenia pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych  – spełniający wymagania określone w rozporządzeniu, z wyjątkiem wymogu posiadania co najmniej  bardzo dobrej oceny pracy.

II.               Oferty osób przystępujących do konkursu powinny zawierać dokumenty określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1428):
1)     uzasadnienie przystąpienia do konkursu oraz koncepcję funkcjonowania i rozwoju Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem;
2)     życiorys z opisem przebiegu pracy zawodowej, zawierający w szczególności informację o: - stażu pracy pedagogicznej – w przypadku nauczyciela, albo - stażu pracy dydaktycznej – w przypadku nauczyciela akademickiego, albo - stażu pracy, w tym stażu pracy na stanowisku kierowniczym – w przypadku osoby niebędącej nauczycielem;
3) oświadczenia zawierające następujące dane osobowe kandydata:
- imię (imiona) i nazwisko - datę i miejsce urodzenia, - obywatelstwo, - miejsce zamieszkania (adres do korespondencji)
4) poświadczone przez kandydata za zgodność z oryginałem kopie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganego stażu pracy, o którym mowa w pkt 2: świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu lub inne dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia;
5) poświadczone przez kandydata za zgodność z oryginałem kopie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganego wykształcenia, w tym dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich lub świadectwa ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania albo świadectwa ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu zarządzania oświatą;
6) w przypadku cudzoziemca - poświadczone przez kandydata za zgodność z oryginałem kopii: - dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2021 r, poz. 672) lub - dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, na kierunku filologia polska, lub - dokumentu potwierdzającego prawo do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego języka polskiego;
7) poświadczone przez kandydata  za zgodność z oryginałem kopii zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym;
8) oświadczenie, że przeciwko kandydatowi nie toczy się postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne;
9) oświadczenie że kandydat nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
10) oświadczenie, że kandydat nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;
11) oświadczenie o dopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 3a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 -1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2141 z późn. zm.) – w przypadku kandydata na dyrektora publicznej szkoły urodzonego przed dniem 1 sierpnia 1972 r.;
12) poświadczoną przez kandydata za zgodność z oryginałem kopię aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego – w przypadku nauczyciela;
13) poświadczoną przez kandydata za zgodność z oryginałem kopię karty oceny pracy lub oceny dorobku zawodowego – w przypadku nauczyciela;
14) w przypadku nauczyciela i nauczyciela akademickiego - oświadczenie, że kandydat nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela lub karą dyscyplinarną , o której mowa w art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, lub karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym; 15) oświadczenie, że kandydat ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;

  III.   Termin i sposób składania ofert.
1.      Oferty należy składać w Starostwie Powiatowym w Zakopanem ul. Chramcówki 15, (Dziennik Podawczy pok. nr 1)
w terminie do dnia 7 kwietnia 2026 r. w godz. pracy urzędu tj.: pon. 7:30 - 16:00, wt. - czw. 7:30 - 15:30, pt. 7:30 – 15:00,
w zamkniętych kopertach  z podanym imieniem i nazwiskiem, adresem zwrotnym, numerem telefonu kontaktowego i dopiskiem:
„NIE OTWIERAĆ – konkurs na kandydata na stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem”.
2.      Za termin złożenia oferty uznaje się datę wpływu do urzędu. 3.      Nie przewiduje się składania ofert w postaci elektronicznej. IV.             Informacja o sposobie powiadomienia kandydatów o terminie i miejscu postępowania konkursowego.
1.      Konkurs przeprowadzi komisja konkursowa powołana przez Zarząd Powiatu Tatrzańskiego. 2.      O terminie i miejscu przeprowadzenia postępowania konkursowego kandydaci zostaną powiadomieni indywidualnie, nie później niż na 7 dni przed terminem postępowania.
Do pobrania:
uchwała konkurs TCK
klauzula informacyjna konkursu TCK
PowrótEdukacja Konkurs na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół Hotelarsko-Turystycznych im. Władysława Zamoyskiego... Konkurs na stanowisko Dyrektora Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem

Załącznik do Zarządzenia Nr I/2024 Dyrektora Tatrzańskiego Centrum   Kultury „JUTRZENKA” w Zakopanem z dnia 29 stycznia 2024 roku

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA MAŁOLETNICH PRZED PRZEMOCĄ
W TATRZAŃSKIM CENTRUM KULTURY „JUTRZENKA” W ZAKOPANEM

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 r. poz. 1606).
1. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. 1997.78.483) – zapisy regulują ochronę Dziecka przed przemocą, wyzyskiem i demoralizacją.
2. KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. z dnia 23 grudnia 1991 r.)
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta”( Dz.U. 2023 poz. 1870).
4. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493)
5. Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – zapisy regulujące relację pomiędzy rodzicami a dzieckiem oraz rodzicami i placówką oświatową, a także władzę rodzicielską, kontakty rodzica z dzieckiem i reprezentację dziecka (Dz. U. 2023 r. poz. 2809)
6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny oraz Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – akty prawne regulujące m.in. interwencję w przypadku popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka (Dz. U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.)
7. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. 2023r. poz. 984)
8. Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2020 poz. 1309).
9. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U.2023 r. poz. 900)
10. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1700).
11. Kodeksu postępowania karnego – art. 304, Kodeksu karnego – art.162,
12. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)

Postanowienia ogólne Standardy ochrony małoletnich są narzędziem służącym eliminowaniu ryzyka popełniania nadużyć wobec małoletnich, a jego przestrzeganie pozwala zminimalizować ryzyko wystąpienia nadużyć w relacjach z dziećmi. Opieka nad dziećmi to troska o ich godność, dobro fizyczne oraz psychiczne. Wszyscy członkowie personelu biorą na siebie tę odpowiedzialność, zwłaszcza, że okoliczności krzywdzenia małoletnich może być wiele. Małoletni mogą zostać wykorzystani w domu, w instytucji, w swoim środowisku, przez znajomego, rzadziej przez osobę nieznaną. Mogą zostać wykorzystani przez jednego lub kilku dorosłych, albo też przez innego małoletniego lub kilku małoletnich. Ktoś może wykorzystać małoletniego wyrządzając mu krzywdę i ktoś może być winnym zaniedbania, nie interweniując w celu przeciwdziałaniu krzywdzie. Celem Standardów Ochrony Małoletnich jest:
1. Zapewnienie bezpieczeństwa małoletnim uczestnikom zajęć prowadzonych przez Tatrzańskie Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem.
2. Udzielenie rodzicom lub prawnym opiekunom małoletnich moralnej pewności co do stosowania w praktyce pedagogicznej najwyższych standardów dobra i bezpieczeństwa uczestników zajęć: słuchania dzieci, szacunku wobec nich jako osób, doceniania ich wysiłków i osiągnięć, angażowania ich w procesy decyzyjne, zachęcania do podejmowania działań oraz pozytywnego motywowania ich do tego. Cały personel placówki, w tym pracownicy instytucji, wolontariusze, stażyści oraz praktykanci znają treść dokumentu Standardy ochrony małoletnich oraz stosują je w praktyce. Pracownicy realizują wyżej wymienione cele zgodnie ze swoimi kompetencjami, obowiązującym prawem oraz przepisami wewnętrznymi placówki.
  Rozdział I
Słownik terminów
1. DANE OSOBOWE – informacje dotyczące uczestnika zajęć umożliwiające jego identyfikację.
2. DYREKTOR – rozumie się przez to: przełożonego (Dyrektora placówki), czyli osobę kierującą placówką i zatrudnioną tam grupą ludzi.
3. DZIECI O SPECJALNYCH POTRZEBACH EDUKACYJNYCH – dzieci, które potrzebują rozpoznania i zaspokajania potrzeb rozwojowych i edukacyjnych wynikających z następujących czynników: szczególnych uzdolnień, niepełnosprawności, niedostosowania społecznego, choroby przewlekłej, specyficznych trudności w uczeniu się, zaburzeń komunikacji językowej, niepowodzeń edukacyjnych, sytuacji kryzysowych lub traumatycznych, zaniedbań środowiskowych, które są związaną z sytuacją bytową dziecka, oraz trudności adaptacyjnych, które wynikają z różnic kulturowych lub ze zmiany środowiska edukacyjnego.
4. INSTYTUCJA – każda firma/ organizacja/ instytucja itp. współpracująca z placówką.
5. MAŁOLETNI/ DZIECKO – uczestnik zajęć Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem, który nie ukończył 13 roku życia.
6. INSTRUKTOR ZAJĘĆ / NAUCZYCIEL – członek personelu, którego zadaniem jest prowadzenie zajęć o charakterze dydaktycznym, opiekuńczym i wychowawczym na podstawie stosunku pracy.
7. OPIEKUN DZIECKA – osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny, albo inna osoba uprawniona do reprezentacji na podstawie przepisów szczególnych lub orzeczenia sądu (w tym: rodzina zastępcza).
8. OSOBA ODPOWIEDZIALNA ZA POLITYKĘ OCHRONY DZIECI – pracownik wyznaczony przez dyrektora, który sprawuje nadzór nad realizacją Polityki Ochrony Dzieci w placówce.
9. PERSONEL – wszystkie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, a także osoby podejmujące obowiązki na zasadach wolontariatu, trenerzy, animatorzy, praktykanci, stażyści.
10. PRACOWNIK – osoba pełnoletnia, zatrudniona na umowę o pracę.
11. WYKORZYSTANIE (zamiennie: przemoc, molestowanie, nadużycie, prześladowanie) – to forma krzywdzenia polegająca na wywieraniu wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby, nawet przy zaistnieniu przyzwolenia z jej strony. Wyróżnia się wykorzystanie (przemoc) fizyczne, psychiczne, seksualne, cyberprzemoc i zaniedbanie:
12. WYKORZYSTANIE FIZYCZNE / przemoc fizyczna – to każda forma niewłaściwego, nieprzypadkowego naruszenia nietykalności cielesnej małoletniego, zarówno zamierzonego, jak i wynikającego z zaniedbania opieki nad małoletnim (jak np. potrząsanie dzieckiem w formie kary, bicie, rzucanie, oszałamianie różnymi środkami, powodowanie oparzeń, topienie, duszenie lub inne używanie siły fizycznej). Do krzywdy fizycznej może dojść także wtedy, gdy rodzic lub opiekun prawny zatai objawy choroby nieletniego lub świadomie przyczyni się do niej.
13. WYKORZYSTANIE PSYCHICZNE / przemoc psychiczna - polega na uporczywym niewłaściwym traktowaniu emocjonalnym małoletniego, powodującym poważne i trwałe defekty w jego rozwoju emocjonalnym. W psychice małoletniego może się kodować przekaz, iż nie ma on żadnej wartości lub poczucie, że nie jest kochany ani akceptowany, albo że ma wartość jedynie wtedy, gdy odpowiada zadowalająco na potrzeby innych. Wykorzystanie lub przemoc psychiczna może polegać na stawianiu wymagań nieodpowiednich do wieku i rozwoju małoletniego. Mogą to być relacje, które przekraczają jego zdolności rozwojowe, czy też nadopiekuńczość lub ograniczenie możliwości odkrywania i uczenia się. Wykorzystanie emocjonalne przejawia się także poprzez zamknięcie nieletniego na normalne relacje, ma też miejsce wtedy, gdy małoletni widzą złe traktowanie innych, co może prowadzić do tego, że będą się czuli zagrożeni. Do tej kategorii należy również demoralizowanie małoletnich.
14. O WYKORZYSTANIU SEKSUALNYM / przemocy seksualnej mówimy w sytuacji, gdy dziecko świadomie lub nieświadomie zostaje użyte przez inną osobę w celu pobudzenia lub zaspokojenia seksualnego tejże osoby lub osób trzecich. Rozróżnia się tu wykorzystanie z fizycznym dotykiem i bez dotyku. Wykorzystanie z użyciem kontaktu fizycznego obejmuje penetrację lub akty niepenetrujące (obmacywanie, pieszczoty, pocałunki itd.). Wykorzystanie seksualne małoletniego bez używania dotyku ma miejsce wtedy, gdy małoletni jest fotografowany lub filmowany dla celów pornograficznych, prezentowane są mu treści erotyczne, jest świadkiem ekshibicjonizmu, jest konfrontowany z obscenicznym językiem lub nieprzyzwoitymi obrazami albo zachęcany, by zachowywał się w sposób seksualnie niewłaściwy.
15. CYBERPRZEMOC - to wszelka przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych – komunikatorów, chatów, stron internetowych, blogów, SMS-ów, MMS-ów.
16. ZANIEDBANIE – pozbawienie małoletniego określonego dobra, powodujące znaczącą szkodę lub osłabienie jego rozwoju. W tej kategorii mieści się m. in. pozbawienie żywności, ubrania, ciepła, środków higieny, stymulacji intelektualnej, opieki, poczucia bezpieczeństwa, przyjaznych uczuć, opieki medycznej. Równie poważnym aktem zaniedbania jest niechronienie nieletniego przed szkodami fizycznymi i psychicznymi, przed niebezpieczeństwami, niezapewnienie mu odpowiedniej pomocy, w tym powierzenie go ludziom, którzy nie zapewniają mu odpowiedniej opieki medycznej i leczenia. Zaniedbywanie staje się widoczne dopiero w perspektywie dłuższego okresu czasu. Symptomami, które mogą świadczyć o zaniedbywaniu dziecka są m. in. niepokojąco mały wzrost lub masa ciała dziecka, czy też jego notoryczna nieobecność w placówce. Zaniedbanie może wystąpić już w okresie ciąży z powodu używania przez matkę środków uzależniających.
17. ZESPÓŁ INTERWENCYJNY/ INTERDYSCYPLINARNY – zespół pracowników powołany przez dyrektora w przypadku zaistnienia krzywdzenia małoletnich.
18. ZGODA RODZICA/ PRAWNEGO OPIEKUNA DZIECKA – zgoda rodziców/ prawnych opiekunów dziecka. Jednak w przypadku braku porozumienia między rodzicami/ opiekunami otrzymują informacje o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinno – opiekuńczy. Rozdział II
Uszczegółowienie działań pracowników Tatrzańskiego Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem w oparciu o Standardy
W kontaktach z uczestnikami zajęć:
1. Pracownicy placówki zobowiązani są do odnoszenia się z szacunkiem do dziecka, wydając dziecku polecenia rzeczowo, jasno i konkretnie.
2. Pracownicy zobowiązani są do spokojnego tłumaczenia dziecku oraz rozmowy
z pozycji dziecka (kontakt wzrokowy).
3. Personel placówki pamięta, że pierwszymi i głównymi wychowawcami dzieci są rodzice/opiekunowie prawni, szanuje ich prawa oraz wspomaga w procesie wychowania.
4. Pracownicy placówki traktują każde dziecko indywidualnie, starając się rozumieć jego potrzeby i wspomagają jego możliwości.
5. Poprzez działania pedagogiczne i własną postawę, wspomagają dziecko w procesie integralnego rozwoju oraz czynią je współuczestnikiem i współtwórcą tego procesu.
6. Stosunek pracowników do dziecka cechuje: życzliwość, wyrozumiałość i cierpliwość,
a jednocześnie stanowczość i konsekwencja w stosowaniu ustalonych kryteriów wymagań.
7. Pracowników obowiązuje obiektywizm, bezinteresowność i sprawiedliwość
w traktowaniu każdego dziecka bez względu na okoliczności.
Rozdział III
Określenia sposobu postępowania w przypadku podejrzenia lub zaistnienia sytuacji krzywdzenia dziecka
1. Pracownicy placówki posiadają wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci.
2. W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka przez pracowników placówki instruktor lub dyrektor podejmują rozmowę z rodzicami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania dla siebie pomocy (załącznik nr 1 do niniejszych Standardów). 3. Pracownicy placówki monitorują sytuację i dobrostan dzieci poprzez rozmowy i współpracę z instytucjami, które udzielają pomocy dziecku.
Rozdział IV
Procedury interwencji w przypadku naruszenia Standardów ochrony małoletnich
1. W przypadku uzyskania informacji lub zauważenia przez pracownika placówki, że dziecko jest krzywdzone, pracownik ma obowiązek sporządzenia notatki służbowej i przekazania pozyskanej informacji dyrektorowi.
2. Zgłoszona sprawa poddana jest wyjaśnieniu przez instruktora i dyrektora. Pracownicy wyjaśniający sprawę podejmują następujące działania:
przeprowadzają rozmowę z pokrzywdzonym dzieckiem, przeprowadzają rozmowę z innymi osobami, które pomogą w ocenie sytuacji, instruktor lub dyrektor zaprasza opiekunów dziecka, którego krzywdzenie domniemywa i informuje ich o podejrzeniu.
3. W przypadku podejrzenia krzywdzenia w domu rodzinnym dziecka, informuje się opiekunów dziecka o obowiązku placówki polegającym na zgłoszeniu podejrzenia naruszenia Standardów ochrony małoletnich do odpowiedniej instytucji (MOPS, prokuratura, policja lub sąd rodzinno – opiekuńczy).

1. Dyrektor/ pracownik placówki składa zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury, policji lub wniosek o wgląd w sytuację rodziny do Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich lub przesyła formularz „Niebieska Karta”.
2. Składający zawiadomienie ma obowiązek zrobić kopie sporządzonej i przekazywanej instytucjom dokumentacji.
3. Dalszy tok postępowania leży w kompetencjach instytucji, do której zostało skierowane zawiadomienie.
4. Opiekunów prawnych dziecka informuje się na piśmie o podjętych działaniach związanych ze zgłoszeniem do odpowiednich instytucji zaistniałej sytuacji.
5. Z przebiegu interwencji sporządza się kartę interwencji.
6. Wszyscy pracownicy placówki i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych pozyskały informację o krzywdzeniu dziecka, lub informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.
Rozdział V
Sposób ochrony danych osobowych i wizerunku dziecka
1. Dane osobowe dziecka podlegają ochronie na zasadach określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679
2. Pracownik placówki ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych osobowych, które przetwarza oraz zachowania w tajemnicy sposobów zabezpieczenia danych osobowych przed nieuprawnionym dostępem.
3. Dane osobowe dziecka są udostępniane wyłącznie osobom i podmiotom uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów.
4. Pracownik placówki jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych dziecka
i udostępniania tych danych w ramach pracy w zespole interwencyjnym.
5. Pracownik placówki może wykorzystać informacje o dziecku, w celach szkoleniowych lub edukacyjnych, wyłącznie z zachowaniem anonimowości dziecka oraz w sposób uniemożliwiający identyfikację dziecka.
Zasady ochrony wizerunku dziecka:
1. Placówka, uznając prawo dziecka do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewnia ochronę wizerunku dziecka.
2. Pracownik placówki nie udostępnia informacji o dziecku i jego sytuacji rodzinnej osobom postronnym (np. przedstawicielom mediów).
3. Pracownik placówki nie umożliwia osobom postronnym utrwalania wizerunku dziecka na terenie instytucji bez pisemnej zgody opiekunów dziecka.
4. Pracownik placówki nie wypowiada się w kontakcie z osobami postronnymi
o sprawie dziecka lub jego opiekuna.
5. Pracownik placówki, w wyjątkowych i uzasadnionych sytuacjach, może wypowiedzieć się w kontakcie z osobami postronnymi (np. przedstawicielami mediów) o sprawie dziecka lub jego opiekuna – po wyrażeniu pisemnej zgody przez opiekuna dziecka.
6. W celu realizacji materiału medialnego można udostępnić mediom wybrane pomieszczenia placówki. Decyzję w sprawie udostępnienia pomieszczenia podejmuje dyrektor.
7. Zgodę opiekun dziecka na utrwalanie wizerunku dziecka, wyraża poprzez akceptację zasad opisanych w deklaracji uczestnictwa w zajęciach /podpis własnoręczny/.    Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych do opiekuna dziecka – bez wiedzy i zgody tego opiekuna.
Rozdział VI
Określenie sposobu bezpiecznego dostępu do Internetu
1. Placówka, umożliwiając dzieciom dostęp do Internetu, jest zobowiązane podejmować działania zabezpieczające dzieci przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju; w szczególności zobowiązane jest zainstalować i aktualizować oprogramowanie zabezpieczające.
2. Na terenie placówki dostęp dziecka do Internetu możliwy jest wyłącznie pod nadzorem pracownika placówki.
3. Pracownik pedagogiczny placówki ma obowiązek informowania dzieci o zasadach bezpiecznego korzystania z Internetu. Czuwa także nad czyhającymi zagrożeniami podczas korzystania z Internetu przez dzieci.
   Rozdział VII
Określenie zasad bezpiecznej relacji dziecko – pracownik Kontakt fizyczny w relacji dziecko – pracownik placówki:
1. Na wypadek sytuacji ratowania zdrowia i życia dziecka wszyscy pracownicy placówki (są przeszkalani w zakresie udzielania pierwszej pomocy oraz stosują odpowiednią procedurę obowiązującą w placówce) mają prawo i obowiązek w tych okolicznościach udzielić bezpośredniej pomocy dziecku.
Personel placówki – jego język wobec wychowanków:
1. Mówi do dziecka spokojnie, nie podnosi głosu,
2. Używa języka zrozumiałego dla dziecka, a zarazem poprawnego pod względem reguł językowych,
3. Nie używa słów i wyrażeń niecenzuralnych,
4. Nie etykietuje dziecka, nie ośmiesza go i nie upokarza,
5. Nie używa wobec dziecka przemocy psychicznej, nie grozi dziecku i nie straszy, aby uzyskać posłuszeństwo – uprzedza dziecko o wszystkich swoich wobec niego zamierzeniach,
6. Nie ocenia postępowania rodziców dziecka w jego obecności,
7. Nigdy nie pozostawia dziecka bez wyjaśnienia – tłumaczy swoje decyzje,
8. Nigdy nie pozostaje obojętnym na wyrażoną przez dziecko chęć nawiązania kontaktu, rozmowy, 9. Wszystkie dzieci traktuje jednakowo, bez względu na kolor skóry, pochodzenie, środowisko społeczne, tradycje kulturowe i religijne, status materialny, stan zdrowia, wygląd, zachowanie, itp. Metody wychowawcze stosowane w placówce:
1. W placówce stosowany jest regulamin zajęć, który ma na celu wzmacnianie pozytywnych zachowań i eliminowanie negatywnych.
2. Wobec dzieci stosowane są konsekwencje nieodpowiedniego zachowania, a nie kary, z uwzględnieniem praw dziecka i poszanowaniem jego godności.
3. W pierwszej kolejności pracownicy zwracają uwagę i podkreślają naturalne konsekwencje działania dziecka
4. Nagrodę może stanowić: pochwała indywidualna, pochwała na tle grupy, nadanie przywileju, pochwała do rodzica itp.
5. W celu wyeliminowania negatywnych zachowań dziecka, które mogą być niebezpieczne dla niego samego lub innych osób mogą być podejmowane szczególne środki będące konsekwencjami negatywnych zachowań.
6. Konsekwencją negatywną może być: indywidualne zwrócenie uwagi, rozmowa nt. itp.
7. Konsekwencje są stosowane z uwzględnieniem praw dziecka i poszanowaniem jego godności.
8. Przy zastosowaniu zarówno konsekwencji pozytywnej, jak i negatywnej w placówce zachowane są zasady.
9. Uczestnicy zajęć znają regulamin obowiązujący w grupie, wiedzą jakie zachowania są niedozwolone i wiedzą, z jakimi konsekwencjami się one wiążą
10. Pracownik placówki zawsze wyraża sprzeciw wobec zachowania, a nie wobec dziecka, wyraża swoje oczekiwania wobec dalszego postepowania wychowanka, naprawienia skutków negatywnego działania oraz pokazuje dziecku metody i sposoby radzenia sobie w podobnych sytuacjach bez naruszania obowiązujących norm.
11. Nauczyciele zobowiązani są do zapoznania rodziców dzieci z zasadami panującymi w placówce.
  Rozdział VIII
Określenie sposobu sprawdzania pracowników placówki pod kątem niekaralności
za przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę małoletniego
1. Placówka monitoruje swoich pracowników w celu zapobiegania krzywdzeniu dzieci.
2. Rozpoczynając pracę w placówce pracownicy mają obowiązek zapoznania się z obowiązującymi w placówce Standardami Ochrony Małoletnich.
3. Pracownicy placówki są przeszkoleni w zakresie rozpoznawania czynników oraz identyfikacji symptomów krzywdzenia dzieci.
4. Wszyscy zatrudnieni są poinformowani o odpowiedzialności prawnej pracowników placówki, w zakresie ich obowiązku do podejmowania interwencji w sytuacji rozpoznania krzywdzenia wychowanka.
5. Pracownicy placówki mają dostęp do danych kontaktowych lokalnych placówek (załącznik nr 1 do niniejszych Standardów), które zajmują się ochroną dzieci oraz zapewniają pomoc w nagłych wypadkach (policja, sąd rodzinny, centrum interwencji kryzysowej, ośrodek pomocy społecznej itp.). 6. Każdy pracownik pedagogiczny dostarcza informację, iż nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości.
7. W stosunku do pracowników pedagogicznych dyrektor pobiera informację z: ·
Systemu Informacji Oświatowej czy dany pracownik znajduje się w centralnym rejestrze orzeczeń dyscyplinarnych prowadzonym przez Ministra Edukacji i Nauki.

  Rozdział IX
Ewaluacja stosowania Standardów
1. Dyrektor placówki wyznacza pracownika placówki, jako osobę odpowiedzialną za Standardy Ochrony Małoletnich w Tatrzańskim Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem.
2. Osoba, o której mowa w punkcie 1, jest odpowiedzialna za monitorowanie realizacji Standardów, za reagowanie na sygnały naruszenia Standardów oraz za proponowanie zmian w Standardach.
3. Osoba odpowiedzialna za Standardy Ochrony Małoletnich w placówce, przeprowadza wśród pracowników placówki, raz na rok, ankietę monitorującą poziom realizacji Standardów.
4. Dyrektor, w porozumieniu z Radą Pedagogiczną placówki, wprowadza do Standardów niezbędne zmiany i ogłasza pracownikom przedszkola ich nowe brzmienie.

Rozdział X
Przepisy końcowe
1. Standardy wchodzą w życie na mocy zarządzenia dyrektora placówki
2. Ze Standardami są zapoznani wszyscy pracownicy placówki co potwierdzają własnoręcznym podpisem.
3. Rodzice mają możliwość zapoznania się ze Standardami, które są zamieszczone na stronie internetowej placówki.

Załącznik Nr 1
do Standardów Ochrony Małoletnich przed przemocą w Tatrzańskim Centrum Kultury „JUTRZENKA” w Zakopanem

WAŻNE ADRESY DO KOGO O POMOC W KRYZYSIE DLA DZIECI I DOROSŁYCH!
Fundacja Centrum Praw Kobiet: 22 6222517, Warszawa ul. Wilcza 60 Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111
- całodobowy Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka: 800 12 12 12 - całodobowy Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu emocjonalnego: w ramach Centrum Wsparcia Fundacja Itaka prowadzi całodobową przez 7 dni w tygodniu pomoc telefoniczną pod
nr tel. 800 70 22 22 Całodobowy Telefon dla Ofiar i Sprawców Przemocy Seksualnej: 22 828 11 12 Telefon Zaufania dla Osób doświadczających przemocy: 600 070 717 Telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych: 116 123 Numer alarmowy w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia: 112 Policja: 997 Sąd Rejonowy w Zakopanem Wydział Rodzinny i Nieletnich: 18 20-24-632
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Zakopanem: 18 20 147 33

Załącznik Nr 2
do Standardów Ochrony Małoletnich przed przemocą w Tatrzańskim Centrum Kultury „JUTRZENKA” w Zakopanem

WZÓR NOTATKI SŁUŻBOWEJ DOTYCZĄCEJ DZIECKA W ZWIĄZKU Z PODEJRZENIEM PRZEMOCY W RODZINIE Imię i nazwisko dziecka………………………..
Data sporządzenia notatki…………………….

1.     Opis wyglądu dziecka: (np. urazy-jakie?) ……………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………..

2.     Zachowanie dziecka (jakie?) …………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………..

3.     Inne informacje istotne w rozpoznawaniu sytuacji dziecka: ……………………….…………. …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………

4.     Źródło informacji: ……………………………………………………………………………………………………..

5.     Podjęte działania interwencyjne: …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………

podpis osoby sporządzającej notatkę

DEklaracja Dostępności

Na podstawie art. 12 pkt 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. poz. 848), dalej zwanej „ustawą o dostępności cyfrowej”, niniejszy dokument określa warunki techniczne publikacji Deklaracji Dostępności oraz strukturę dokumentu elektronicznego Deklaracji Dostępności. Tatrzańskie Centrum Kultury „Jutrzenka” zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Tatrzańskie Centrum Kultury „Jutrzenka” w Zakopanem.
  Daty publikacji i aktualizacji
Data publikacji strony internetowej: 10–09–2003. Data ostatniej aktualizacji: 17–08-2020.    Status pod względem zgodności z ustawą
Strona internetowa jest częściowo zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowych stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej:
filmy nie posiadają napisów dla osób głuchych,
brak możliwości zmiany orientacji wyświetlania treści strony,
brak przełącznika kontrastu,
zmiana rozmiaru strony/powiększenie tylko z pozycji przeglądarki internetowej,
strona wyświetlana tylko w języku polskim, brak możliwości zmiany języka.
Jednocześnie czynimy starania, aby treści były zrozumiałe dla osób niewidomych oraz osób, które wyświetlają grafiki na przykład na urządzeniach mobilnych. Ruch, animacje, banery – żaden element serwisu nie miga w tempie szybszym niż 3 razy na sekundę.
  Data sporządzenia Deklaracji i metoda oceny dostępności cyfrowej
Oświadczenie sporządzono dnia: 22-09-2020r. Deklarację sporządzono na podstawie samooceny przeprowadzonej przez podmiot publiczny.
Skróty klawiaturowe
Na stronie internetowej można używać standardowych skrótów klawiaturowych przeglądarki. Informacje zwrotne i dane kontaktowe
W przypadku problemów z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt. Osobą kontaktową jest Elżbieta Glista, jutrzenka@jutrzenkaz.pl. Kontaktować można się także dzwoniąc na numer telefonu 18 20 128 33. Tą samą drogą można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać żądania zapewnienia dostępności.       Informacje na temat procedury
Każdy ma prawo do wystąpienia z żądaniem dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jakiegoś ich elementu. Można także zażądać udostępnienia informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, na przykład przez odczytanie niedostępnego cyfrowo dokumentu, opisanie zawartości filmu bez audiodeskrypcji itp. Żądanie powinno zawierać dane osoby zgłaszającej żądanie, wskazanie, o którą stronę internetową lub aplikację mobilną chodzi oraz sposób kontaktu. Jeżeli osoba żądająca zgłasza potrzebę otrzymania informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, powinna także określić dogodny dla niej sposób przedstawienia tej informacji. Podmiot publiczny powinien zrealizować żądanie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, podmiot publiczny niezwłocznie informuje o tym wnoszącego żądanie, kiedy realizacja żądania będzie możliwa, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż 2 miesiące od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie jest możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może złożyć skargę w sprawie zapewniania dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej, lub aplikacji mobilnej. Po wyczerpaniu wskazanej wyżej procedury można także złożyć wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich.
Link do strony è https://www.rpo.gov.pl/pl
  Dodatkowe informacje
Deklarujemy jednocześnie, że będziemy czynić starania, by strona internetowa placówki spełniała wszystkie wymagania prawne Ustawy o dostępności cyfrowej.
Dostępność architektoniczna
Tatrzańskie Centrum Kultury i Sportu „Jutrzenka” zlokalizowane jest w budynku na ulicy Grunwaldzkiej 3 w Zakopanem 34-500. Do wejścia od strony parku prowadzą schody. Dla osób na wózkach dostępny jest tylko korytarz i pomieszczenia na parterze. Do części korytarza prowadzą schody, przy których potrzebna jest pomoc osoby trzeciej. W budynku nie ma windy.
Nie posiada toalety przystosowanej dla osób niepełnosprawnych.
Nie posiada parkingu. Miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych znajdują się na parkingach zlokalizowanych po drugiej stronie ulicy. Do budynków można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. W budynku nie ma oznaczeń w alfabecie Braille'a ani oznaczeń kontrastowych lub w druku powiększonym dla osób niewidomych i słabo widzących, nie ma możliwości skorzystania z tłumacza języka migowego na miejscu lub online.